Spinozahof: duurzame oase in binnenstad

22 augustus 2019

Eigenlijk had er allang een appartementencomplex moeten staan aan de Spinozastraat, maar de bouwcrisis zette een streep door de rekening. Het gevolg: een stuivend stukje stadswoestijn en een doorn in het oog van omwonenden. “Het was echt te gek voor woorden”, herinnert Marianne Edixhoven zich maar al te goed. “Het was gewoon een wildernis. Een vuilnisbelt, een openbaar toilet... tsja, we zitten hier tussen twee prostitutiestraten in, dus ga maar na.”

De klachten uit de buurt kwamen bij Stichting LUSTHOFxl terecht, met de smeekbede ‘ze moeten er echt eens wat aan doen.’ “Ze? Wij zijn meer van ‘we’!” zegt Edixhoven. En dus kwam er in 2013 overleg met de gemeente en Staedion van wie de grond uiteindelijk is. Of er misschien tijdelijk met de buurt getuinierd kon worden, zolang het terrein braak lag. Staedion zorgde voor gezonde grond bovenop het bouwzand, en vijf jaar geleden konden de eerste zaadjes gezaaid worden in wat nu de StadsOase Spinozahof heet. “Inmiddels beschikken we over een keuken en de Oranjerie die we kunnen gebruiken voor workshops en andere bijeenkomsten. En er is een Buurtschuur gerealiseerd van waaruit via Peerby allerlei gereedschappen geleend kunnen worden. We zijn nu vijf jaar bezig en het succes is enorm, zowel qua duurzaamheid als qua buurtbinding. Dat is zo bijzonder. Dit is een hele divers opgebouwde wijk, en dat zie je helemaal terug aan de tuin. Er werken zeker twintig nationaliteiten samen.” 
 

Madam Jeanet

Een wandeling langs de moestuintjes en kruidenborders maakt dat al snel duidelijk. Het is een lappendeken van weelderig groen. Bloeiende artisjokken gonzen van de hommels en de bijen, de geur van kruiden en vers fruit zweeft in de lucht. Pruimen hangen tot barstens toe rijp aan de takken, en even verderop liggen oranje pompoenen als schatten verborgen. “Deze tuin is van Sila”, vertelt Edixhoven, “die is wereldberoemd in de wijk om haar zelfgekweekte Madam Jeanet-pepers. En daar ligt een tuintje van een moeder uit Eritrea. Zij moet letterlijk erg aan onze Nederlandse grond wennen. En die tuin daar is van een meneer uit Congo, die heeft allerlei bijzondere zaden laten overkomen. Waaronder planten die wij hier alleen als onkruid kennen trouwens. Maar dat maakt het tuinieren hier juist zo internationaal en zo interessant.”
 

Duurzaamheidsprijs

Staedion onderkent de meerwaarde van de StadsOase Spinozahof. Edixhoven: “In overleg met het bestuur van Staedion zijn er nu afspraken in de maak voor een langere gebruikerstermijn dan de eerder overeengekomen datum van oktober 2020. Willen we als organisatie serieus door kunnen zetten dan is een termijn van 5 tot 10 jaar wel een minimum, maar liever nog blijven we hier voor onbepaalde tijd. We hebben overigens dit jaar een Duurzaamheidsprijs van Staedion gewonnen. Met dat geld gaan we de tuin nog duurzamer maken: we gaan de programmering in de tuin uitwerken en meer workshops aanbieden. Er komen zes zonnepanelen op het dak, en er komt een speciale afvoerleiding om ons keuken-afvalwater naar de helofyten-vijver te brengen. Hier wordt het water gefilterd door planten zodat het hergebruikt kan worden voor de tuin.” En er komt zelfs een wereldprimeur: de pizza-oven (‘het sociale middelpunt in de tuin!’) krijgt dankzij Staedion een roetfilter. “De enige houtgestookte pizza-over met roetfilter”, lacht Edixhoven. “Op zich is hout stoken natuurlijk niet het meest duurzaam, maar de sociale opbrengst van die oven is gigantisch!”

Lees verder na de foto

En er zijn nog veel meer mooie initiatieven gaande. “Er komen workshops om te leren wecken en over de werking van medicinale kruiden", gaat Edixhoven verder, “en elke woensdag is er een versmarkt in de tuin in samenwerking met ‘Lekker Nassuh’. Daar worden naast lokaal geproduceerde groenten en fruit ook de eieren van onze loopeenden verkocht. En we maken compost voor de hele buurt: de buurt kan zijn GFT-resten bij ons kwijt, en na acht weken is het compost. Wie wil mag het komen halen, wel tegen een kleine donatie.” 

Lees verder na de foto

Groene magie

Dit alles naast het Spinoza-Diner dat elke vrijdag georganiseerd wordt. “Hier kan iedereen bij aanhaken als je tenminste zelf ook iets eten (vegetarisch) en drinken mee neemt. We delen wat er is. Je hoeft hiervoor overigens niet in de buurt te wonen.” Sila komt even langs met een schaal vol roze-gele pruimen, sappig en rijp. “Pruimen van een dode boom”, lacht ze. “Mensen hadden de boom uitgegraven en weggegooid omdat ze dachten dat hij dood was, maar ik heb hem toch weer tot leven kunnen wekken.” Misschien komt het ook wel een beetje door de tuin zelf, dat er een soort groene magie hangt waardoor alles welig tiert. 
“Iedereen is welkom om overdag een kijkje te komen nemen”, nodigt Marianne Edixhoven uit. “Of beter nog, om Vriend te worden van de Spinozahof, we hebben nu zo’n 110 vrienden die allemaal een bedrag per jaar doneren, daar zijn we zo ongelooflijk blij mee. We hopen dan ook dat we hier nog veel langer zullen kunnen blijven! Soms is niets zo permanent als iets tijdelijks. Voor de buurt vervult de StadsOase Spinozahof in ieder geval een geweldige functie. Eigenlijk hoort elke wijk in Den Haag zo’n tuin te hebben.”

Wie meer wil weten; mail naar stadsoasespinzoahof@gmail.com of kijk op de Facebookpagina.